Çerçeve Yasa tartışması, Türkiye siyasetinde görünenden çok daha büyük bir kırılmayı ortaya çıkardı.
İlk bakışta mesele bir yasa düzenlemesi...
Ancak biraz daha dikkatli bakıldığında görünen şudur:
Çerçeve Yasa, muhalefetin yıllardır üzerini örttüğü siyasi fay hatlarını ortaya çıkaran bir turnusol kâğıdına dönüşmüştür.
Çünkü CHP'nin baktığı yer başka...
İYİ Parti'nin baktığı yer başka...
Zafer Partisi çok daha sert bir hatta duruyor.
Yeni Parti ise daha kuruluş aşamasında farklı siyasi damarları aynı çatı altında tutmaya çalışırken, Çerçeve Yasa konusunda kendi içerisinde ciddi bir sınavla karşı karşıya kalıyor.
Ve bütün bu tartışmaların üzerine Mansur Yavaş'ın açıklaması geliyor.
İşte o andan itibaren mesele artık yalnızca Çerçeve Yasa olmaktan çıkıyor.
Mesele, 2028 Cumhurbaşkanlığı seçiminde muhalefetin hangi siyasi kimlikle ve hangi seçmen koalisyonuyla sandığa gideceği meselesine dönüşüyor.
Türkiye'de Muhalefetin Ortak Paydası Sarsılıyor
Türkiye'de muhalefet uzun zamandır ortak bir siyasi payda üzerinden hareket ediyor:
“Erdoğan karşıtlığı.”
Fakat seçim kazanmak için yalnızca kimin karşısında olduğunuzu söylemeniz yetmez.
Seçmene, iktidara geldiğinizde nasıl bir Türkiye kuracağınızı da anlatmanız gerekir.
İşte Çerçeve Yasa tartışmasının asıl önemi burada ortaya çıkıyor.
Çünkü tartışma yalnızca “barış” ya da “terörsüz Türkiye” kavramları üzerinden yürümüyor.
Devletin bütünlüğü...
Anayasal düzen...
Hukuk...
Terörle mücadele...
Demokratikleşme...
Toplumsal mutabakat...
Ve Türkiye'nin gelecekte nasıl yönetileceği...
Bütün bunlar aynı anda masaya geliyor.
Dolayısıyla seçmenin sorduğu soru artık sadece:
“Bu yasaya evet mi, hayır mı?”
değil.
Asıl soru:
“Bu süreç Türkiye'yi nereye götürecek?”
Dem Parti'nin Beklentisi İle Muhalefetin Kaygısı Aynı Yerde Değil
Çerçeve Yasa konusunda DEM Parti'nin beklentisi, düzenlemenin yeni bir siyasi dönemin başlangıcı olması yönünde şekilleniyor.
Kandil ve İmralı eksenindeki gelişmeler de bu sürecin yalnızca Meclis'teki bir yasa düzenlemesinden ibaret olmadığını gösteriyor.
İktidar cephesi ise meseleyi Suriye, Irak, İran ve giderek daha geniş bir Ortadoğu jeopolitiği içerisinde, silahsızlanma sürecinin hukuki zemininin oluşturulması şeklinde sunuyor.
Ancak muhalefetin önemli bir bölümünün kaygısı başka:
“Bu süreç nasıl yürütülecek?”
Ve daha önemlisi:
“Türkiye daha önce yaşadığı açılım sürecinin yarattığı siyasi travmaları yeniden yaşar mı?”
Habur'daki görüntülerden kamuoyunda “çadır mahkemeleri” olarak tartışılan sürece kadar uzanan tecrübe hâlâ hafızalarda.
Muhalefetin bir bölümü tam da bu nedenle yalnızca sonuca değil, yönteme itiraz ediyor.
Çünkü yanlış yürütülen bir sürecin siyasi bedelini kimin ödeyeceği sorusu hâlâ ortada duruyor.
Yeni Parti'nin Asıl Sınavı: İki Farklı Tabanı Aynı Çatıda Tutmak
Çerçeve Yasa, Yeni Parti açısından sıradan bir Meclis oylaması değildir.
Çünkü Yeni Parti'nin siyasi tabanında farklı damarlar bulunuyor.
Bir tarafta CHP'den gelen Atatürkçü ve ulusalcı seçmen...
Diğer tarafta İYİ Parti'den gelen milliyetçiler...
Ve mevcut siyasi partilerden memnun olmayan, yeni bir merkez arayışındaki seçmen...
Bu yapı, Yeni Parti'yi aynı zamanda kendi içinde zor bir denklemin ortasına yerleştiriyor.
Bir tarafta:
“Barış sürecine karşı çıkıyor” görüntüsü vermeme kaygısı...
Diğer tarafta:
“Güvenlik, üniter yapı ve devletin bütünlüğü” konusundaki seçmen hassasiyeti...
İki tarafın arasında siyaset yapmaya çalışmak, doğal olarak siyasi bir yalpalama yaratıyor.
Nitekim parti içerisinde Çerçeve Yasa konusunda farklı ve karşıt eğilimlerin ortaya çıkması, bu sıkışmanın yalnızca kulislerde kalmadığını gösterdi.
Özgür Özel ve parti yönetiminin “evet” yönündeki tutumuna rağmen milletvekillerinin serbest bırakılması da aslında bu siyasi sıkışmanın bir sonucuydu.
Çünkü parti yönetimi, kendi tabanına vereceği cevap konusunda net bir pozisyon almakta zorlandı.
Bu, siyasi açıdan güçlü bir karar değil; zor bir denklemi erteleme tercihiydi.
Seçmen ise çoğu zaman Meclis'teki teknik gerekçelere değil, siyasi partinin “hangi tarafta durduğuna” bakar.
Yeni Parti'nin yaşadığı sorun tam da burada ortaya çıktı.
İyi Parti Ve Zafer Partisi'nin Tavrı: Muhalefetin Tek Renk Olmadığının İlanı
İYİ Parti ve Zafer Partisi'nin yaklaşımı ise muhalefet içerisindeki başka bir gerçeği ortaya çıkardı:
Muhalefet tek bir seçmen kitlesinden oluşmuyor.
Özellikle milliyetçi seçmen açısından Çerçeve Yasa, yalnızca “iktidar değişsin” meselesi değil.
Bu seçmenin temel sorusu çok daha farklı:
“İktidar değişecek ama devlet politikası ne olacak?”
Bu soru küçümsenirse 2028 seçim hesabında ciddi bir hata yapılır.
Çünkü Erdoğan karşısında iktidar değişikliği hedefleniyorsa, CHP'nin yalnızca kendi geleneksel tabanıyla yetinmesi mümkün değil.
İYİ Parti seçmeni...
Zafer Partisi'ne yakın seçmen...
Yeni Parti tabanı...
Merkez sağ...
Ve sandığa gitmeyen seçmen...
Hepsi hesaba katılmak zorunda.
İşte tam bu noktada Mansur Yavaş faktörü ortaya çıkıyor.
Mansur Yavaş'ın Açıklaması Neden Bu Kadar Önemli?
Mansur Yavaş'ın Çerçeve Yasa konusunda yaptığı açıklamayı sıradan bir siyasi açıklama olarak görmek hata olur.
Çünkü Yavaş'ın kullandığı siyasi dil, yalnızca CHP'nin bir bölümüne hitap etmiyor.
Demokratikleşme ve barış fikrini tümüyle reddeden bir yerde durmadan;
“hukuk, şeffaflık, devlet ciddiyeti ve toplumsal mutabakat” vurgusu yapıyor.
Bu dilin siyasi karşılığı CHP sınırlarını aşabilir.
İYİ Parti seçmenine...
Zafer Partisi'ne yakın milliyetçi seçmene...
Yeni Parti'nin milliyetçi tabanına...
Merkez sağ seçmene...
Hatta siyasetten uzaklaşmış bazı seçmen kümelerine...
Yavaş'ın burada yakaladığı şey bir parti politikası değil.
Bir seçmen psikolojisi.
Bu nedenle mesele artık:
“Yavaş ne dedi?”
sorusu değildir.
Asıl soru şudur:
“Yavaş'ın söyledikleri kaç seçmenin zihnindeki tereddütlere tercüman oldu?”
İmamoğlu–Özel Hattı: Adaylık Mı, Siyasi Dizayn Mı?
İşin en kritik tarafı ise burada başlıyor.
Ekrem İmamoğlu'nun CHP'nin cumhurbaşkanı adayı olarak öne çıkarılması, CHP içerisindeki adaylık tartışmasını daha başlangıçta belli bir merkeze oturttu.
Ancak siyaset yalnızca aday ilanlarıyla yapılmaz.
Adayın önündeki hukuki ve siyasi engeller...
Kamuoyu desteği...
Parti içerisindeki dengeler...
Muhalefet seçmeninin tamamına ulaşabilme kapasitesi...
Ve en önemlisi ikinci tur matematiği...
Bütün bunlar hesaba katılmak zorundadır.
Son dönemde Özgür Özel'e yakın bazı isimlerin dahi Mansur Yavaş'ı “en doğru seçenek” olarak gündeme getirmesi, adaylık hesabının siyasi açıdan hâlâ kapanmadığını gösteriyor.
İşte burada “siyasi dizayn” tartışması başlıyor.
İmamoğlu kendi siyasi geleceğini Özgür Özel üzerinden CHP'nin geleceğiyle bütünleştirmeye mi çalışıyor?
Özgür Özel CHP Genel Başkanı olarak mı hareket ediyor?
Yoksa İmamoğlu'nun adaylığını taşıyan siyasi merkezin baş aktörüne mi dönüşüyor?
Bunların hiçbirini bugün kesin hükümle söylemek mümkün değil.
Fakat görünen bir gerçek var:
İmamoğlu'nun adaylığı ile CHP'nin geleceği giderek aynı siyasi denklem içerisinde tartışılıyor.
Bu da Özgür Özel'i çok kritik bir konuma getiriyor.
Çünkü Özel'in önündeki tercih yalnızca:
“İmamoğlu mu, Yavaş mı?”
değildir.
Asıl tercih şudur:
“CHP kendi çekirdek tabanını mı önceleyecek, yoksa Erdoğan karşısında en geniş seçmen koalisyonunu mu kuracak?”
Mesele Yalnızca Yeni Parti Ve CHP'nin Kimi İstediği Değildir.
İmamoğlu güçlü bir siyasi mücadele ve değişim enerjisi üzerinden karşılık buluyor.
Yavaş ise daha geniş bir toplumsal kabul ve güven duygusu üzerinden karşılık bulabiliyor.
Bu iki siyasi profil aynı değildir.
Dolayısıyla onları yalnızca birbirinin rakibi olarak görmek de eksik bir değerlendirmedir.
Ancak cumhurbaşkanlığı seçimi, sonunda tek bir aday üzerinden sonuçlanır.
Ve Türkiye'de cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci tur matematiği vardır.
Birkaç puanlık bir seçmen grubunun tercihi bile sonucu değiştirebilir.
İşte Yavaş'ın siyasi ağırlığı tam burada önem kazanıyor.
Çünkü mesele yalnızca Yeni Parti ve CHP'nin kimi istediği değildir.
Seçmenin kimi istediği de seçim hesabının merkezindedir.
Muhalefetin En Büyük Tehlikesi
Muhalefet açısından en büyük tehlike, Erdoğan'a karşı yarışmak olmayabilir.
Asıl tehlike:
“Kendi içerisinde birbirine karşı yarışmak.”
İmamoğlu'nu merkeze alan bir yapı...
Mansur Yavaş'ın ayrı bir siyasi ağırlık olarak büyümesi...
İYİ Parti'nin kendi milliyetçi tabanını koruma çabası...
Zafer Partisi'nin daha sert milliyetçi çizgisi...
Yeni Parti'nin yeni bir merkez oluşturma arayışı...
Bütün bunlar aynı anda yaşanırken muhalefet oylarının bölünmesi ihtimali küçümsenemez.
Üstelik bu bölünme yalnızca seçim günü yaşanmaz.
Adaylık tartışmaları sırasında başlayan her kavga...
Her “bizim adayımız” dayatması...
Her parti içi hesaplaşma...
Seçmenin zihninde bir iz bırakır.
Sandık günü geldiğinde seçmen yalnızca son propaganda dönemini değil, bütün bu süreci hatırlar.
2028'in Seçim Matematiği Bugünden Kuruluyor
Bugün yapılması gereken “kim aday olacak?” kavgasını erkenden büyütmek değil.
Önce şu sorunun cevabını bulmak:
“Muhalefetin farklı seçmenleri hangi ortak Türkiye fikri etrafında birleşebilir?”
Çünkü 2028'de muhalefetin önündeki asıl mesele aday belirlemekten önce seçmen koalisyonunu belirlemektir.
CHP tek başına yetmez.
İYİ Parti tek başına yetmez.
Zafer Partisi tek başına yetmez.
Yeni Parti tek başına yetmez.
Mansur Yavaş'ın siyasi ağırlığı bile tek başına bütün muhalefeti otomatik olarak birleştirmeye yetmez.
Fakat bu farklı siyasi alanların ortaklaştırılması mümkündür.
Bunun yolu siyasi mühendislikten değil;
toplumsal mutabakattan geçer.
Çerçeve Yasa'nın Gösterdiği Gerçek: Muhalefet Artık Sadece “Erdoğan Gitsin” Diyemez
Çerçeve Yasa'nın Türkiye siyasetine bıraktığı en önemli sonuçlardan biri bence budur:
Muhalefet artık yalnızca Erdoğan karşıtlığı üzerinden bir arada tutulamayacak kadar farklılaşmıştır.
Seçmen artık sadece:
“Erdoğan gitsin.”
demiyor.
Ardından şu soruları soruyor:
“Peki yerine kim gelecek?”
“Nasıl bir devlet anlayışı olacak?”
“Kürt meselesi nasıl çözülecek?”
“Terörle mücadele nasıl sürdürülecek?”
“Üniter yapı nasıl korunacak?”
“Hukuk nasıl işleyecek?”
“Ekonomi nasıl yönetilecek?”
Çerçeve Yasa bütün bu soruları aynı anda Türkiye'nin gündemine taşıdı.
Mansur Yavaş'ın açıklamasını önemli kılan da tam olarak budur.
Çünkü o açıklama, yalnızca bir yasa düzenlemesine ilişkin siyasi görüş değil;
muhalefet tabanının önemli bir bölümünde biriken güvenlik, hukuk, devlet ve gelecek kaygısının siyasi tercümesi olarak okunabilir.
Türkiye yeni bir siyasi dönemin eşiğinde.
Eski parti sınırları kadar yeni seçmen kümeleri de önem kazanıyor.
Çerçeve Yasa bugün muhalefeti dağıtmış olmayabilir.
Ama çok daha önemli bir şey yaptı:
Muhalefetin içerisindeki fay hatlarını görünür hâle getirdi.
Bu fay hatları kapatılmazsa 2028'e doğru daha da derinleşebilir.
Çünkü sandık, parti merkezlerinin istediği adaya değil, toplumun güven duyduğu adaya oy verir.
Ve artık muhalefetin önündeki temel soru şudur:
“Birbirinden farklı seçmenleri, yalnızca Erdoğan karşıtlığıyla değil; ortak bir Türkiye fikriyle bir araya getirebilecek mi?”
Çerçeve Yasa'nın açtığı kırılma, işte bu sorunun ilk ciddi sınavıdır.
Ve görünen o ki Türkiye siyasetinde bundan sonraki mücadele yalnızca iktidar ile muhalefet arasında yaşanmayacak.
Asıl mücadele, muhalefetin kendi geleceğini hangi siyasi akılla kuracağı üzerinde yaşanacak.
