Anahtar Parti Kırşehir İl Başkanı Cemal Kaya, madencilikte şeffaflık ve teknoloji temelli yeni bir mimari önerisi sundu. “UMREK–UMBİS–TBDÜK” başlığı altında paylaşılan önerilerde bor madeninin Türkiye için stratejik önemine dikkat çekildi.
Cemal Kaya, bor madeninin yalnızca bir ihracat kalemi olmadığını; yüksek teknoloji, savunma, enerji dönüşümü ve dış politika açısından stratejik bir güç olduğunu ifade etti. Bor üzerinden katma değerin yükseltilmesinin Türkiye’nin refahını büyütecek milli bir sanayi hamlesi olacağını belirtti.
Borun doğada borat tuzları halinde bulunduğunu, ticari açıdan en önemli ürünlerinin Boraks, Üleksit ve Kolemanit olduğunu hatırlatan Kaya, Türkiye’de endüstriyel borat madenciliğinin Emet, Kırka, Bigadiç ve Kestelek bölgelerinde yoğunlaştığını söyledi. Türkiye’nin borat minerallerinde dünyanın en büyük üreticisi ve rezerv sahibi olduğunu belirten Kaya, bazı çalışmalarda dünya rezerv payının yüzde 73–74 düzeyinde ifade edildiğini aktardı.
Türkiye’nin yıllık bor üretiminin yaklaşık 2,6 milyon ton olduğunu belirten Kaya, üretimin yalnızca yüzde 5’inin iç pazarda değerlendirildiğini, yüzde 95’inin ihraç edildiğini dile getirdi. 2022 yılında rafine bor ürünleri ihracatından yaklaşık 1,3 milyar dolar gelir elde edildiğini ve ortalama ihracat değerinin 500 dolar/ton düzeyinde gerçekleştiğini hatırlattı.
Borun yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Kaya, ferrobor, bor karbür, izotop ürünleri ve ileri bor kimyasalları alanında teknoloji ve üretim kapasitesinin güçlenmesi halinde gelir çarpanının hızla büyüyeceğini söyledi. Temiz enerjiye geçişte borun hidrojen depolama çözümleriyle öne çıkabileceğini belirtti.
Anahtar Parti’nin politika önerileri arasında UMREK’in daha işlevsel hale getirilerek Ulusal Madencilik Bilgi Sistemi’ne bağlanması, uluslararası rezerv raporlama standartlarıyla uyum sağlanması, maden aramalarında modern yöntemlerin etkin kullanılması, yüksek teknoloji temelli bor sanayisinin kurumsallaştırılması ve yarı mamul üretim kapasitesinin artırılması yer aldı.
Kaya, bu dönüşümün Katılımcı Girişimcilik Modeli çerçevesinde devlet katkılı üretim ve teknoloji merkezleri üzerinden yaygınlaştırılabileceğini ifade ederek, “Bor teknolojisine ne kadar erken sahip olursak, dünyada rekabet gücümüz o kadar artar” dedi. Anahtar Parti’nin yaklaşımını ise “Daha iyisini yapmak mümkün” sözleriyle özetledi.
