Özellikle mitral darlığı gibi bazı kapak hastalıklarında romatizmal ateş öyküsü önemli bir neden olabilirken, aort darlığı ileri yaşlarda kapak kireçlenmesiyle daha sık karşımıza çıkabilir. Toplumda yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte kapak hastalıklarının görülme sıklığının ve bu hastalıklara yönelik tedavi ihtiyacının da giderek artması beklenmektedir.
Kalp kapak hastalığı tanısı almak, hastalar ve yakınları için endişe verici olabilir. Oysa kapak hastalıkları tek bir nedene bağlı değildir; yaşla birlikte kapaklarda kireçlenme ve yıpranma, çocukluk veya gençlik döneminde geçirilmiş romatizmal ateş, doğuştan kapak yapısı farklılıkları, kalp kası hastalıkları, geçirilmiş kalp krizi, ritim bozuklukları ve bazı enfeksiyonlar zaman içinde kapakların daralmasına ya da kaçırmasına yol açabilir. Kapak hastalıkları uzun süre asemptomatik (sessiz) seyretse de ileri derece kapak hastalarında nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, bacaklarda şişme, göğüs ağrısı veya bayılma gibi şikâyetler günlük yaşamı zorlaştırabilir. Bunun yanında son yıllarda teknolojik ilerlemeler ve hastanelere erişimin artması ile erken teşhis imkanının artması bununla birlikte modern tedavi yöntemleri ile de giderek artan ameliyatsız işlemler ile hastalarımıza şifa imkanı sunulmaktadır. Dolayısıyla uygun hastalarda, göğüs kemiği açılmadan ve çoğu zaman kasıktan girilerek yapılan kateter temelli yöntemler sayesinde daha konforlu tedavi seçenekleri gündeme gelmektedir.
Ameliyatsız kapak tedavisi ne demektir?
Ameliyatsız kapak tedavileri genellikle göğüs kemiği açılmadan, kalp-akciğer makinesi kullanılmadan ve çoğu zaman kasık damarından ilerletilen ince kateterler yardımıyla yapılır. Kateter kalbe ulaştırıldıktan sonra daralmış kapak balonla genişletilebilir, kaçıran kapak özel klips veya cihazlarla onarılabilir ya da bazı durumlarda yeni bir kapak yerleştirilebilir.
Bu yöntemlerde hedef, kalbin daha rahat çalışmasına yardımcı olmak, şikâyetleri azaltmak ve hastanın günlük yaşam kalitesini artırmaktır. Bununla birlikte, ameliyatsız tedavi her hasta için uygun olmayabilir. Bu nedenle değerlendirme süreci aceleye getirilmeden, hastanın tüm bulguları birlikte ele alınarak yapılır.
Mitral darlığında balon tedavisi
Mitral darlığı, sol kulakçık ile sol karıncık arasındaki mitral kapağın yeterince açılamamasıdır. En sık romatizmal kalp hastalığına bağlı gelişir. Kapak daraldığında akciğerlerden gelen kan kalbe rahat geçemez ve hastada özellikle eforla nefes darlığı, çarpıntı, halsizlik veya ritim bozukluğu görülebilir.
Uygun kapak yapısına sahip hastalarda perkütan mitral balon valvüloplasti adı verilen yöntem uygulanabilir. Bu işlemde kasık damarından ilerletilen balon, daralmış mitral kapak seviyesinde şişirilerek kapak açıklığının artmasına yardımcı olur. Burada amaç kanın sol kulakçıktan sol karıncığa daha rahat geçmesini sağlamaktır.
Bu tedavi özellikle kapağı ileri derecede kireçlenmemiş, kapak altında belirgin bozulma olmayan ve ciddi mitral yetmezliği bulunmayan hastalarda daha uygundur. İşlem öncesinde yapılan ayrıntılı ekokardiyografi ve endoskopik ekokardiyografi (TEE) ile değerlendirmesi, hem işlemin güvenliği hem de beklenen faydanın doğru belirlenmesi açısından çok önemlidir. Bu işlemi yapacak hekimin işlem öncesi kapağın etraflıca değerlendirme yapması hasta seçimi ve işlem başarısı açısından daha sağlıklıdır.
Mitral yetmezliğinde kateterle kapak onarımı
Mitral yetmezliği, mitral kapağın tam kapanamaması ve kanın geriye, sol kulakçığa doğru kaçmasıdır. Bu durum zamanla kalbin büyümesine, nefes darlığına, çabuk yorulmaya ve kalp yetersizliği bulgularına yol açabilir.
Ameliyat riski yüksek olan veya cerrahiye uygun görülmeyen bazı hastalarda kateterle mitral kapak onarımı yapılabilir. En bilinen yöntemlerden biri, kapağın iki yaprakçığını belirli bir noktadan birbirine yaklaştıran klipsleme (mandallama) işlemidir. Bu sayede kapaktan geriye kaçan kan miktarı azaltılmaya çalışılır.
Bu işlem genellikle ileri görüntüleme eşliğinde ve kasık damarından girilerek yapılır. Kapağın anatomisi, kaçak yeri, kalp fonksiyonları ve hastanın genel durumu dikkatle incelenir. Her mitral yetmezliği hastası klips tedavisi için uygun olmayabilir; ancak uygun hastalarda bu yöntem, şikâyetlerin azalmasına ve günlük yaşamın daha rahat sürdürülmesine katkı sağlayabilir.